خواص گیاهان دارویی

تراریخته یا همان محصولات تراریخته به چه معنا هستند ؟

تراریخته یا همان محصولات تراریخته به چه معنا هستند ؟

ارگانیسم های اصلاح شده ژنتیکی ( GMO ) یا تراریخته  می توانند به عنوان ارگانیسم هایی ( یعنی گیاهان ، حیوانات یا میکروارگانیسم ها ) تعریف شوند که در آن ها ماده ژنتیکی ( DNA ) به وسیله روش های آزمایشگاهی تغییر یافته است ، که این تغییرات با جفت گیری و یا نوترکیبی ، به صورت طبیعی رخ نداده است . این فناوری اغلب “بیوتکنولوژی مدرن” یا “فن آوری ژن” نامیده می شود ، گاهی اوقات به نام “فناوری DNA نوترکیب” یا “مهندسی ژنتیک” نیز شناخته می شود . این روش اجازه می دهد تا ژن های منتخب از یک ارگانیسم به ارگانیسم دیگر منتقل شود ، همچنین می تواند بین گونه های غیر مرتبط نیز انجام شود . غذا هایی که از ارگانیسم های GM تولید می شوند یا از آن ها استفاده می کنند اغلب به عنوان محصولات تراریخته شناخته می شوند .

استفاده از فناوری تغییر ژنتیکی به طور گسترده در بخش کشاورزی قابل رویت است . برای مثال در آمریکا حداقل ۹۰٪ از سویا ، پنبه ، کلزا ، ذرت و چغندر قند عرضه شده به بازار دارای دستکاری ژنتیکی بوده اند . با این وجود بحث های زیادی در مورد سلامت این محصولات در گرفته است و موافقان و مخالفان زیادی دارد . تیم تحقیقات djbaz سعی کرده است که با بهره گیری از معتبرترین منابع همچون سازمان بهداشت جهانی پاسخ این سوال را روشن کند که آیا مصرف محصولات تراریخته ژنتیکی برای سلامتی انسان مضر است یا خیر .

چرا محصولات غذایی تراریخته تولید می شوند ؟

محصولات غذایی تراریخته به این دلیل تولید و به بازار عرضه می شوند که دارای مزیت های زیادی برای تولید کنندگان و مصرف کنندگان آن دارد . به زبان ساده تر هزینه های تولید محصول برای تولید کننده کاهش می یابد و میزان ماندگاری و ارزش غذایی محصول برای مصرف کننده بیشتر می شود . هدف ابتدایی تولید کنندگان بذر های تراریخته این بود كه محصولات آنها توسط تولید كنندگان پذیرفته شود و بر نوآوری هایی متمركز شوند كه منافع مستقیمی برای كشاورزان ( و به طور كلی صنایع غذایی ) به ارمغان بیاورند .

یكی از اهداف اصلاح گیاهان بر اساس ارگانیسم های تغییر ژنتیکی ، بهبود حفاظت از محصول است . یعنی محصولات  تراریخته در حال حاضر عمدتاً با هدف افزایش مقاومت در برابر بیماری های گیاهی ناشی از حشرات یا ویروس ها یا افزایش تحمل نسبت به علف کش ها دچار دستکاری ژنتیکی می شوند . محصولات تراریخته به گونه ای دستکاری ژنتیکی می شوند که نوعی سم بی خطر برای انسان در خود تولید کنند تا مانع از هجوم آفت ها به محصول شود و میزان بازدهی محصول افزایش و استفاده از آفت کش ها کاهش یابد .

آیا سلامت محصولات تَراریخته با محصولات طبیعی فرق دارد ؟

معمولا مصرف‌کنندگان بر این باور هستند که غذاهای سنتی ازنظر سلامت ایمن‌ تر هستند ، درحالی‌که دست‌کاری در ژن‌ ها می‌تواند برخی ویژگی‌ های محصولات را به‌شکل مثبت یا حتی منفی تغییر دهد . درمقابل مقام‌ های دولتی بر انجام ارزیابی‌ های لازم در این زمینه تأکید دارند . نظام‌ های خاصی هم برای انجام این ارزیابی‌ ها وجود دارد که ازطریق آن‌ ها می‌توان تأثیر این محصولات را نه‌ تنها بر سلامت انسان‌ ها ، بلکه بر محیط‌ زیست ارزیابی کرد .

نکته‌ جالب اینجا است که معمولا ارزیابی‌ های مشابهی برای غذاهای سنتی تا‌ به‌ امروز پیشنهاد و حتی انجام نشده است . سازمان بهداشت جهانی درنظر دارد به مقام‌ های ملی در این زمینه کمک کند تا بتوانند ارزیابی‌ های ریسک لازم را انجام دهند و در عین‌ حال ، رویکرد های مناسبی هم برای انجام این ارزیابی‌ ها به آن‌ها پیشنهاد می‌شود . درنهایت ، این مقام‌ های ملی‌ کشوری هستند که تصمیم می‌گیرند باید از این محصولات استفاده شود یا خیر .

 ارزیابی ایمنی این محصولات چگونه انجام می‌شود ؟

ارزیابی ایمنی محصولات تراریخته معمولا بر چند مورد متمرکز است :

  1.  تأثیرات مستقیم بر سلامت ( سمّی‌ بودن )
  2. ظرفیت ایجاد و تحریک واکنش‌ های آلرژیک ( حساسیت‌ زایی )
  3.  ترکیبات خاصی که ممکن است خواص سمّی یا مغذی داشته باشند
  4. میزان پایداری ژن‌ هایی که جایگزین می‌شوند
  5. تأثیرات غذایی به‌ همراه اصلاحات ژنتیکی
  6. هر اثر نا خواسته که می‌تواند در اثر این جایگزینی ژن به‌وجود آید تراریخته

نگرانی‌ های عمده از نظر سلامت انسانی چیست ؟

مباحث تئوری در مورد این محصولات طیف وسیعی از دیدگاه‌ ها را شامل می‌شوند ، اما در مجموع سه مبحث عمده بحث‌ برانگیز در این زمینه وجود دارد :

  • واکنش‌ های آلرژیک ( حساسیت‌ زایی ) که هنوز هیچ موردی در این زمینه به ثبت نرسیده است .
  • انتقال ژن ، که شامل نگرانی از انتقال ژن های مواد غذایی تراریخته به بدن و دستگاه گوارش می باشد که اگر این ژن ها مقاوم به آنتی بیوتیک باشند ممکن است مشکلات سلامتی زیادی را ایجاد کنند .
  • دگر آمیزی یا مهاجرت ژن های محصولات تراریخته به دیگر محصولات غیر مرتبط .

محصولات تراریخته کدامند

مخالفان محصولات غذایی تَراریخته چه می گویند ؟

فعالان ضد محصولات تراریخته معتقدند كه این محصولات مي تواند باعث آسيب هاي محيطي و سلامتي براي مصرف كنندگان شود . یکی از این سازمان های ضد GMO یا تراریخته ، مرکز ایمنی مواد غذایی است که مهندسی ژنتیک گیاهان و حیوانات را  به طور بالقوه یکی از بزرگترین و اساسی ترین چالش های زیست محیطی قرن بیست و یکم می نامد . به عقیده آن ها “غذاهای اصلاح شده از نظر ژنتیکی با واکنش های سمی و آلرژیک ، بیماری ها ، دامهای نازا یا مرده و آسیب رساندن به هر ارگانی که در حیوانات آزمایشگاهی مورد مطالعه قرار گرفته اند مرتبط بوده اند . بیشتر كشور های پیشرفته GMO را ایمن نمی دانند . در بیش از ۶۰ کشور در سراسر جهان ، از جمله استرالیا ، ژاپن و کلیه کشورهای عضو اتحادیه اروپا ، محدودیت های قابل توجهی یا ممنوعیت های آشکار در تولید و فروش محصولات غذایی تراریخته وجود دارد .

As You Sow یک سازمان دیده بان محیط زیست غیر انتفاعی است که تحقیقات خود را در مورد تأثیر اقدامات صنایع بر محیط زیست ، از جمله تولید مواد غذایی ، متمرکز می کند . به گفته کریستی اسپیس ، یکی از مدیران این سازمان ، غذاهای تراریخته خطرناک هستند “زیرا تغییرات این محصولات حول محور مقاومت در برابر مواد سمی مانند سموم دفع آفات و کودهای خاص است . هنگامی که مواد شیمیایی خطرناک به گیاه اعمال می شود ، گیاهان از آن ها برای رشد استفاده می کنند و این غذا به خودی خود می تواند برای سلامتی ما مضر باشد .

چرا محصولات تراریخته مصرف کنیم ؟

بسیاری از سازمان های علمی و گروه های صنعتی قبول دارند که ترس موجود درباره محصولات غذایی تراریخته با واقعیت های موجود در مورد آن متناسب نیست . انجمن آمریکا برای پیشرفت علم ( AAAS ) در بیانیه ای در سال ۲۰۱۲ گفت :” در واقع ، این علم کاملاً واضح است . بهبود محصول توسط تکنیک های جدید مولکولی بیوتکنولوژی بی خطر است . سازمان بهداشت جهانی ، انجمن پزشکی آمریكا ، آكادمی ملی علوم آمریكا ، انجمن سلطنتی بریتانیا و هر سازمان معتبر دیگری كه شواهد را بررسی كرده اند به همین نتیجه رسیده اند : مصرف غذاهای حاوی مواد تشکیل دهنده از محصولات GM ( اصلاح شده ژنتیکی ) هیچ خطری نسبت به مصرف همان مواد غذایی که حاوی مواد تشکیل دهنده گیاهان زراعی اصلاح شده با روش های معمولی هستند ندارد .

شرکت مونسانتو ، بزرگترین تولید کننده محصولات تراریخته در در جهان ، در وبسایت خود اینگونه بیان می دارد : “محصولات زراعی تراریخته می تواند بازده محصولات را برای کشاورزان بهبود بخشد ، مصرف سوخت های فسیلی را کاهش داده و باعث بهبود ارزش غذایی محصولات شود .” مونسانتو و سایر شرکت های کشاورزی سرمایه گذاری هایی در زمینه تحقیق و اطلاع رسانی در مورد غذاهای تراریخته دارند و با در اختیار داشتن منابع مالی می توانند تبلیغات زیادی در مورد بی خطر بودن این محصولات انجام دهند . با این حال ، اگرچه داده های علمی زیادی وجود دارد که نشان دهنده ایمنی ، اثربخشی و تاب آوری محصولات زراعی تراریخته است ، اما اصلاح ژنتیک یک حوزه علمی نسبتاً جدید است که هنوز جای تحقیقات زیادی در آن وجود دارد .

برچسب تراریخته

الزام برچسب زدن محصولات تراریخته

در سال ۲۰۱۵ سازمان غذا و دارو آمریکا ( FDA ) حکمی را صادر کرد که بر اساس آن تمام محصولاتی که با روش تغییر ژنتیکی تولید شده بودند ملزم به نصب برچسب بر روی محصولات به منظور اطلاع رسانی به مردم گردیدند . منتقدان این طرح ادعا دارند هیچ گونه توجیه علمی برای برچسب زدن به محصولات تراریخته وجود ندارد و این محصولات آزمایش شده ترین محصولات تاریخ کشاورزی هستند . وبسایت شرکت مونسانتو در جایی دیگر ادعا دارد ، “بسیاری از دانشمندان و سازمان های مستقل در سراسر جهان – مانند آکادمی ملی علوم ایالات متحده ، سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل ، سازمان بهداشت جهانی ، انجمن پزشکی آمریکا و انجمن پیشرفت آمریکا “. هزاران مطالعه علمی را مورد بررسی قرار دادند و نتیجه گرفتند که محصولات غذایی تراریخته بیش از سایر غذاها خطری برای مردم ، حیوانات یا محیط زیست ایجاد نمی کنند . ”

بزرگترین تولید کنندگان و مصرف کنندگان محصولات تراریخته در جهان

براساس گزارش سالیانه‌ سرویس بین‌المللی دستیابی و استفاده از بیوتکنولوژی کشاورزی ( ISAAA ) که در سال ۲۰۱۷ انتشار یافت ، فقط در سال ۲۰۱۶ ، چهار کشور اروپایی شامل اسپانیا ، پرتغال ، جمهوری چک و اسلواکی تقریبا ۱۳۶هزار هکتار را به کشت محصولات تراریخته اختصاص دادند . علاوه‌براین ، کشور لهستان نیز در سال ۲۰۱۱ میزان سه‌هزار هکتار از زمین‌های کشور خود را زیر کشت محصولات تراریخته قرار داد .

۱۷ میلیون کشاورز در ۲۴ کشور در سال ۲۰۱۷ ، ۱۸۹٫۸ میلیون هکتار را زیر کشت محصولات تراریخته بردند . این مقدار نسبت به سال ۲۰۱۶ ، ۴٫۷ میلیون هکتار بیشتر بود . در این میان سویای تراریخته ۵۰ درصد کل سطح زیر کشت محصولات تراریخته را به خود اختصاص داد . بر پایه همین گزارش پنج کشور آمریکا ، آرژانتین ، برزیل ، آمریکا و هند مجموعا ۹۱٫۳ درصد از سطح زیر کشت محصولات تراریخته را به خود اختصاص دادند . اروپا و چین بزرگترین وارد کنندگان محصولات تراریخته در دنیا هستند .

محصولات تراریخته در ایران

شاید بتوان قرن بیست‌ و یکم را قرن مهندسی ژنتیک عنوان کرد . گفته می‌ شود در این قرن پیشرفت‌ های علم ژنتیک به‌ جایی می‌ رسد که می‌تواند ابعاد مختلفی از زندگی انسان در زمین را بهبود بخشد و هم‌ زمان باعث حفاظت بیشتر از منابع طبیعی شود . ایران هم در رشته‌ های ژنتیک انسانی و ژنتیک گیاهی پیشرفت‌ هایی داشته است . هم‌ زمان نگاه‌ های غیر علمی و غیر مستند به این فناوری باعث ایجاد موانعی در مسیر پیشرفت این فناوری نوپا شده و کاهش سرمایه‌گذاری در مهندسی ژنتیک گیاهی را در بین پژوهشگران جوان در پی داشته است .

در حوزه‌ ژنتیک گیاهی ، بیشتر پیشرفت‌ های مهندسی ژنتیک مربوط‌ به فناوری تولید گیاهان تراریخته می‌ شود . متخصصان مهندسی ژنتیک دل پری از فضای غیر علمی موجود درباره‌ مهندسی ژنتیک و محصولات تراریخته دارند . متخصصان داخلی بر این باورند که در وضعیت کنونی ، به محصولاتی نیاز داریم که با صرف آب کمتر و مقاومت درمقابل آفات زمینه‌ساز افزایش مقدار تولید محصولات کشاورزی شوند . یکی از قوت‌ های محصولات تراریخته مقاومت آن‌ ها درمقابل آفات و همچنین نیاز به آب کمتر است که در کشور خشک و کم بارش ما این موضوع نقش کلیدی دارد .

موافقان و مخالفان تراریخته در ایران چه نظری دارند ؟

موافقان محصولات تراریخته عقیده دارند بحث تراریخته بحثی کاملا علمی است . ولی متاسفانه شاهد این هستیم که افراد غیرمتخصص و غیرمرتبط درحال‌ مخالفت‌ با این فناوری هستند . باید بپذیریم تراریخته نوعی فناوری است و درباره‌ آن متخصصان آن باید به مردم توضیح دهند و همچنین ، نهاد های مسئول این اطمینان را به مردم بدهند که محصولات تراریخته با ارزیابی‌ های دقیق و علمی وارد چرخه‌ی مصرف می‌شود . متأسفانه خیلی‌ ها به‌‌دلیل جایگاه و منافعشان ، علیه تراریخته حرف می‌زنند . برخلاف شایعه‌ های بی‌اساسی که در شبکه‌ های اجتماعی رواج یافته است ، اروپا از بزرگ‌ترین وارد‌ کننده‌ های محصولات تراریخته و ایالات متحده‌ آمریکا نیز بزرگ‌ ترین تولیدکننده‌ این محصولات است و بیشتر محصولات تراریخته تولیدشده را در داخل کشور مصرف می‌کند .

مخالفان اما بر این باورند باتوجه‌ به اینکه تقریبا بیست سال است این محصولات در سطح تجاری کاشته شده‌اند ، پژوهش‌ ها آن‌ قدر طولانی نبوده است که تأثیر این محصولات در دراز مدت بر سلامت انسان را روشن کند . برخی متخصصان این نگرانی را مطرح کرده‌ اند که این محصولات ممکن است آلرژی و بیماری‌ های سیستم ایمنی ایجاد کنند . به عنوان مثال واردات محصولات تراریخته به کشور نروژ ممنوع است . استدلال آن‌ ها این است که ‌محصول‌ های ناشناخته را اول مردم کشور های دیگر مصرف کنند و زمانی‌که تمام مشکلات و نواقص آن برطرف شد ، محصول پاک و نهایی را خودمان مصرف می‌کنیم .

چه محصولات تراریخته ای در بازار ایران وجود دارد ؟

بنا به گفته مسئولان تاکنون فقط ۳ محصول تراژنی یا تراریخته شامل دانه‌ های روغنی کلزا ، سویا و ذرت در ایران مجوز مصرف دارند و هیچ محصول یا فرآورده دستکاری ژنتیک شده دیگری در بازار کشور وجود ندارد . همچنین فقط دو محصول سویا و ذرت به صورت تراریخته یا اصلاح ژنتیکی شده در بازار کشور وجود دارد که درج برچسب تراریخته بر روی این محصولات نیز اجباری شده است . تراریخته چیست تمام سویای وارداتی به ایران تراریخته است و از سوی دیگر بیش از ۶ میلیون تن ذرت همچنین بخش اعظم غذای دام و طیور ما که وارداتی است تراریخته است .

پای محصولات تراریخته از ۱۵ سال پیش به ایران باز شده و حدود ۹۰ درصد روغن مصرفی کشور ما وارداتی است که از آرژانتین و برزیل وارد می‌شود و بطور ۱۰۰ درصد تراریخته است . این خوشبینانه‌ ترین حالتی است که می‌ توان برای محصولات کشاورزی و مواد غذایی متصور بود و امیدوار بود که هیچ محصول تراریخته‌ ای غیر از روغن‌ ها در سبد غذایی ایرانیان جای‌ گذاری نشده باشد . به گفته مسئولان هیچ محصول تراریخته‌ ای در ایران کشت نمی‌ شود و ما برنج دستکاری شده نداریم ، فقط واردات ما در دو مورد ذرت و مشتقات آن و سویا ( کنجاله و روغن ) است . اما گزارش هایی وجود دارد که در سال ۸۳ صد ها شالیکار در شمال کشور اقدام به کشت بذر های تراریخته برنج کرده اند .

تراریخته ایران

محصولات تراریخته بازار ایران چگونه قابل تشخیص هستند ؟

یک تفاوت عمده بازار محصولات تراریخته در ایران با سایر کشور های مصرف کننده این محصولات در این است که برخی از محصولات غذایی موجود در بازار کشورمان “تراریخته” است اما به‌دلیل عدم درج اطلاعات تراریختگی این محصولات ، مصرف‌ کنندگان امکان تشخیص این محصولات را ندارند . می توان نتیجه گرفت تقریبا اکثر روغن نباتی‌ های بازار تراریخته است و محصولات دیگری چون ذرت ، سویا و پنبه‌ های وارداتی و احتمالا درصد کمی برنج تراریخته در بازار ایران وجود دارد . با توجه به اینکه مردم بدون برچسب زنی به هیچ وجه قادر به شناسایی محصولات تراریخته نیستند ، بنابراین لازم است این برچسب‌ زنی سریعا اجرا شود . چون در نهایت این خود مردم هستند که باید انتخاب کنند آیا مایل به استفاده از محصولات تراریخته هستند یا خیر .

چه باید کرد ؟ تراریخته مصرف کنیم یا نه ؟

در این مقاله کوشش تیم تحقیقات djbaz بر این بود تا دیدگاه های موافقان و مخالفان محصولات تراریخته در دنیا و کشورمان را گرد آوری کند تا خوانندگان گرامی پس از مطالعه و بررسی عقلی خود تصمیم به استفاده از محصولات تراریخته را بگیرند . در یک جمع بندی کلی می توان گفت بنا به اعلام سازمان بهداشت جهانی هیچ شواهدی مبنی بر آسیب زا بودن محصولات تراریخته تا کنون یافت نشده است .

در حالی که محصولات کشاورزی سنتی تحت هیچ آزمایش خاصی قرار نمی گیرند ، محصولات تراریخته در این سال ها بارها توسط محققان زیادی مورد بررسی قرار گرفته و هنوز دلیل علمی محکمی برای اینکه این محصولات خطرناک هستند پیدا نشده . البته نباید از این نکته غافل شویم که هنوز زمان مناسبی برای قضاوت نهایی در مورد محصولات تراریخته نیست ، چون این یک تکنولوژی جدید است و ممکن است اثرات آن تا سال ها بعد بر روی انسان و محیط زیست مشخص نشود .

سلامت تراریخته

سخن پایانی

در مورد بحث های زیادی که در کشورمان در مورد این محصولات وجود دارد می توان گفت ، تا حدودی نگرانی های مردم در مورد عدم نظارت کافی بر واردات محصولات تراریخته درست است و نبود کنترل مناسب بر سلامت مواد غذایی وارداتی به کشور در این سال ها در مورد بسیاری از محصولات همچون روغن پالم و برنج های آلوده نیز جنجال بر انگیز شده است و محصولات تراریخته نیز از این غائله استثتا نیستند .

اما مخالفان تراریخته که اکثراً دارای دیدگاه های سنتی هستند به موضوع تراریخته نیز مانند هر علم نوین و پیشروی دیگری که در جهان فراگیر می شود ، به دید شک نگاه می کنند و انگشت اتهام را به سمت دشمنان میگیرند که با وارد کردن این محصولات به کشورمان سعی بر از بین بردن سلامتی مردم دارند . دیدگاهی نه چندان غریب که تقریباً در مورد هر تکنولوژی نو ظهوری ، این گونه سخنان از سوی برخی افراد مطرح می شود .

چیزی که مشخص است با افزایش جمعیت جهان و کاهش منابع غذایی و همچنین کاهش منابع آبی و بالا رفتن دمای زمین ، جهان آینده راهی جز کشت عظیم بذرهای اصلاح شده ژنتیکی برای تامین غذای مورد نیاز بشر ندارد و شاید بتوان این بحث را پر چالش ترین موضوع بشری در طی سالیان آینده دانست که می تواند باعث کاهش فقر و گرسنگی در میان کشورهای ضعیف تر گردد و از این رو چه خوب و چه بد ، بشر ناچار است که استفاده از محصولات تراریخته را طی دهه های آینده به بخشی جدا نشدنی از زندگی خود تبدیل کند .


منبع :  تیم تحقیقات djbaz

تاریخ ثبت مقاله در djbaz : ۲۱ دی ماه ۹۸

این مقاله به محض دریافت اطلاعات جدید بروز خواهد شد.

تراریخته یا همان محصولات تراریخته به چه معنا هستند ؟

گرد آوری شده از djbaz
مجله خبری فان نیوز
خواص گیاهان دارویی
منبع : djbaz

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن